Search Results

ABSTRACT

Digital obesity is considered a significant psychosocial risk factor that emerges when individuals use digital devices and social media platforms excessively, uncontrollably, and unconsciously, potentially affecting their social, academic, and psychological functioning. Particularly during adolescence, prolonged exposure to digital content may lead to reduced face-to-face social interactions, disruptions in academic responsibilities, and a decline in psychological well-being. This study aims to examine the relationship between high school students’ digital obesity levels and the quality of in-class peer interaction using a fuzzy logic modeling approach. The data were collected on a voluntary basis using two separate measurement tools included in the same survey form. The first instrument, the Digital Obesity Questionnaire, evaluates students’ digital device usage habits, social media activities, online addiction tendencies, and digital content consumption durations in a multidimensional manner. The second instrument, the In-Class Peer Interaction Quality Questionnaire, examines students’ relationships with their classmates through dimensions such as trust, sharing, social support, group participation, acceptance, and communication quality. The data obtained in the study were analyzed using the fuzzy logic modeling method, which allows social and psychological phenomena to be evaluated through degrees rather than sharp boundaries. Through this approach, inherently continuous concepts such as digital obesity and peer interaction quality were modeled using membership degrees ranging between 0 and 1. The results indicate that as students’ digital device usage time and social media activities increase, their digital obesity levels also rise, while the quality of in-class peer interaction tends to decrease. In particular, behaviors such as discomfort experienced when unable to access digital devices, frequent social media checking, and online interactions replacing face-to-face communication were found to have negative effects on in-class social relationships. Based on these findings, it is recommended to raise awareness among high school students about the risks of digital obesity, to develop educational programs that promote balanced technology use, and to implement schoolbased preventive practices aimed at strengthening peer interactions. In this respect, the study offers a practical and applicable model that may contribute to healthier technology use and stronger social relationships among students in the digital age.

Keywords: Digital Obesity, In-Class Peer Interaction, High School Students, Fuzzy Logic, Addiction

ÖZ

Dijital obezite, bireylerin dijital cihazları ve sosyal medya platformlarını aşırı, kontrolsüz ve bilinçsiz biçimde kullanmaları sonucunda ortaya çıkan ve bireyin sosyal, akademik ve psikolojik işlevselliğini olumsuz etkileyebilen önemli bir psikososyal risk faktörü olarak değerlendirilmektedir. Özellikle ergenlik döneminde dijital içeriklere uzun süre maruz kalmanın yüz yüze sosyal etkileşimlerin azalmasına, akademik sorumlulukların aksamasına ve psikolojik iyi oluş düzeyinde düşüşe yol açabildiği belirtilmektedir. Bu araştırma, lise öğrencilerinin dijital obezite düzeyleri ile sınıf içi akran etkileşim kalitesi arasındaki ilişkinin bulanık mantıksal modelleme yöntemi kullanılarak incelenmesini amaçlamaktadır. Araştırmada veriler, gönüllülük esasına dayalı olarak aynı formda yer alan iki ayrı ölçme aracı aracılığıyla toplanmıştır. Birinci ölçme aracı olan Dijital Obezite Anketi, öğrencilerin dijital cihaz kullanım alışkanlıklarını, sosyal medya etkinliklerini, çevrim içi bağımlılık eğilimlerini ve dijital içerik tüketim sürelerini çok boyutlu biçimde değerlendirmektedir. İkinci ölçme aracı olan Sınıf İçi Akran Etkileşim Kalitesi Anketi ise öğrencilerin sınıf arkadaşlarıyla olan ilişkilerini güven, paylaşım, sosyal destek, grup içi katılım, kabul görme ve iletişim kalitesi boyutları üzerinden incelemektedir. Araştırma kapsamında elde edilen veriler, sosyal ve psikolojik olguların keskin sınırlar yerine derecelendirme yoluyla değerlendirilmesine olanak tanıyan bulanık mantık modelleme yöntemi ile analiz edilmiştir. Bu yöntem sayesinde dijital obezite ve akran etkileşim kalitesi gibi süreklilik gösteren kavramlar, 0 ile 1 arasında değişen üyelik dereceleri aracılığıyla modellenmiştir. Analiz sonuçları, öğrencilerin dijital cihaz kullanım süreleri ve sosyal medya etkinlikleri arttıkça dijital obezite düzeylerinin yükseldiğini ve buna paralel olarak sınıf içi akran etkileşim kalitesinin azalma eğilimi gösterdiğini ortaya koymaktadır. Özellikle dijital cihazlara erişememe durumunda yaşanan huzursuzluk, sosyal medyanın sık kontrol edilmesi ve çevrim içi etkileşimlerin yüz yüze ilişkilerin önüne geçmesi gibi davranışların sınıf içi sosyal ilişkiler üzerinde olumsuz etkiler oluşturabildiği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda lise öğrencilerinin dijital obezite riskine karşı bilinçlendirilmesi, sağlıklı ve dengeli teknoloji kullanımını destekleyen eğitim programlarının geliştirilmesi ve öğrencilerin akran etkileşimlerini güçlendirmeye yönelik okul temelli önleyici uygulamaların yaygınlaştırılması önerilmektedir. Bu yönüyle çalışma, dijital çağda öğrencilerin daha dengeli teknoloji kullanımı geliştirmelerine ve nitelikli sosyal ilişkiler kurmalarına katkı sağlayabilecek bir model sunmaktadır.

Keywords: Dijital Obezite, Sınıf İçi Akran Etkileşimi, Lise Öğrencileri, Bulanık Mantık, Dijital Bağımlılık Eğilimi